De Netflix-documentaire Plastic Detox zorgt wereldwijd voor discussie. In de documentaire wordt een duidelijke relatie gelegd tussen blootstelling aan bepaalde chemicaliën in plastics, zoals BPA en ftalaten, en effecten op de menselijke gezondheid en vruchtbaarheid.
Dat roept vragen op. Wat betekent dit voor de verpakkingen die KIVO produceert? Hoe wordt hier in Europa mee omgegaan? En welke rol spelen wetgeving, voedselveiligheid en materiaalontwikkeling?
We gingen hierover in gesprek met Alex Bond, R&D Engineer bij KIVO Plastic Verpakkingen. Vanuit zijn dagelijkse werk met grondstoffen, recepturen, voedselveiligheid en Europese regelgeving geeft hij zijn visie op de documentaire én op de technische realiteit achter flexibele verpakkingen.
“De documentaire raakt een belangrijk onderwerp”
Volgens Alex raakt Plastic Detox een onderwerp dat serieus genomen moet worden. De documentaire laat zien dat bepaalde stoffen, zoals BPA en ftalaten, een negatieve invloed kunnen hebben op de gezondheid en vruchtbaarheid.
“Dat zijn stoffen waarvan inmiddels wetenschappelijk is aangetoond dat ze schadelijke effecten kunnen hebben bij blootstelling boven bepaalde niveaus. Het is daarom logisch dat daar kritisch naar wordt gekeken.”
Tegelijkertijd plaatst hij een belangrijke kanttekening.
“De documentaire speelt zich af in de Verenigde Staten. De Europese situatie is gelukkig anders. Binnen Europa worden materialen voor voedselcontact al jarenlang beoordeeld binnen een streng wettelijk kader. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de aanwezigheid van een stof, maar vooral naar de daadwerkelijke blootstelling en het risico.”
Volgens Alex is het belangrijk om onderscheid te maken tussen gevaar en risico. Een stof kan bepaalde eigenschappen hebben, maar dat betekent niet automatisch dat deze onder alle omstandigheden een risico vormt voor consumenten.
BPA en ftalaten komen niet voor in KIVO-folies
Een belangrijk onderdeel van de documentaire gaat over BPA en ftalaten. BPA wordt toegepast in bepaalde harde kunststoffen, terwijl ftalaten vooral bekend zijn als weekmakers die materialen flexibel maken.
Voor de flexibele verpakkingen die KIVO produceert zijn deze stoffen geen onderdeel van de receptuur.
“Wij gebruiken geen BPA en geen ftalaten in de verpakkingen die wij produceren. Daarnaast vragen wij van iedere leverancier verklaringen waarin wordt bevestigd dat deze stoffen niet aanwezig zijn in de grondstoffen die wij gebruiken.”
Voordat een grondstof wordt toegepast, wordt deze beoordeeld op basis van Europese wetgeving en voedselveiligheidseisen. Daarbij wordt gekeken naar de volledige samenstelling, toepassingsmogelijkheden en wettelijke compliance voor verschillende markten wereldwijd.
Europa loopt voorop in regelgeving
Een belangrijk verschil tussen de situatie in de documentaire en de Europese praktijk zit volgens Alex in de regelgeving.
Europa werkt met uitgebreide wetgeving zoals REACH, EFSA-richtlijnen en specifieke voedselcontactregelgeving. Alleen stoffen die uitvoerig zijn beoordeeld mogen worden toegepast binnen voedselcontactmaterialen.
“Europa hanteert een preventieve aanpak. Stoffen worden eerst beoordeeld voordat ze mogen worden toegepast. Dat verschilt van de Amerikaanse benadering, die in veel gevallen minder strikt is.”
Daar komt de komende jaren nog aanvullende wetgeving bij. De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) legt extra nadruk op recyclebaarheid, materiaalreductie en het verder beperken van zorgwekkende stoffen in verpakkingen.
Voor Alex is dat een positieve ontwikkeling.
“Nieuwe regelgeving zorgt ervoor dat de hele sector blijft innoveren. Het houdt producenten scherp op het gebied van veiligheid, circulariteit en materiaalgebruik.”
Wat betekent migratie eigenlijk?
In de documentaire wordt gesuggereerd dat stoffen vanuit verpakkingen in voedsel terecht kunnen komen. Dat proces staat bekend als migratie.
Migratie is binnen Europa een uitgebreid onderzocht en gecontroleerd onderdeel van voedselveiligheid. Verpakkingen worden getest met verschillende voedselsimulanten, zoals olie, ethanol en azijn, die uiteenlopende voedselsoorten nabootsen.
Onder gestandaardiseerde omstandigheden wordt vervolgens gemeten welke stoffen eventueel vanuit de verpakking naar de simulant migreren. Deze resultaten worden vergeleken met wettelijke migratielimieten die zijn vastgesteld op basis van wetenschappelijke risicobeoordelingen.
“Veilig binnen limieten betekent dat de blootstelling ruim binnen de grenzen blijft die door Europese autoriteiten zijn vastgesteld. Dat wordt niet aangenomen, maar daadwerkelijk getest.”
Recyclaat en voedselveiligheid gaan hand in hand
Ook recyclaat komt regelmatig terug in discussies over verpakkingen en gezondheid. Daarbij bestaat soms onduidelijkheid over de verschillen tussen verschillende typen gerecyclede grondstoffen.
Voor direct voedselcontact geldt dat Post-Consumer Recyclaat (PCR) niet wordt toegepast in flexibele voedselverpakkingen. De reden daarvoor is eenvoudig: de oorsprong van het materiaal is niet altijd volledig traceerbaar.
“Bij PCR weet je niet altijd exact welke toepassingen het materiaal in een vorig leven heeft gehad. Daardoor kunnen onbekende verontreinigingen aanwezig zijn.”
KIVO kiest daarom voor een andere aanpak. Via KIVO Recycling wordt gewerkt met Post-Industrial Recyclaat (PIR) uit een gecontroleerde en traceerbare kringloop. Omdat de oorsprong van het materiaal bekend is, kan dit onder strikte voorwaarden opnieuw worden ingezet waar wetgeving dit toestaat.
Deze focus op gecontroleerde materiaalstromen sluit aan bij KIVO’s bredere visie op circulariteit en ketensamenwerking. Het doel is om verpakkingen te ontwikkelen met de laagst mogelijke milieu-impact, zonder concessies te doen aan voedselveiligheid of functionaliteit.
Plastic is niet altijd het probleem
Een van de meest besproken onderwerpen uit de documentaire is de oproep om plastic zoveel mogelijk te vermijden. Volgens Alex is dat echter niet altijd de meest duurzame oplossing.
“Plastic wordt vaak beoordeeld op zichtbaarheid. Maar als je kijkt naar gewicht, materiaalgebruik, transportimpact en voedselverspilling, dan blijkt plastic in veel toepassingen juist een zeer efficiënte oplossing.”
Een bekend voorbeeld is de folie rondom komkommers. Hoewel deze verpakking regelmatig wordt genoemd als voorbeeld van overbodig plastic, vervult deze in de keten een duidelijke functie. Een folie van ongeveer 12 micron, oftewel 0,012 millimeter, kan de houdbaarheid verlengen van enkele dagen naar ongeveer twee weken. Daardoor wordt voedselverspilling tijdens transport en distributie sterk verminderd.
Tegelijkertijd raakt dit aan een bredere vraag: als we als samenleving echt minder plastic willen gebruiken, vraagt dat ook iets van ons consumptiegedrag. Jaarrond producten willen eten die niet lokaal beschikbaar zijn, betekent dat deze producten vaak over grotere afstanden vervoerd moeten worden. In die ketens is verpakking regelmatig nodig om kwaliteit en houdbaarheid te behouden. Minder plastic gebruiken kan dus niet los worden gezien van keuzes rondom seizoensgebonden eten, lokale productie en kortere ketens.
“De vraag moet niet alleen zijn of er plastic wordt gebruikt, maar ook waarom het wordt gebruikt. Soms is minder verpakken mogelijk. Soms vraagt minder plastic juist om een andere manier van produceren, distribueren en consumeren.”
Materiaalreductie als uitgangspunt
Juist daarom zet KIVO al jarenlang in op diktereductie. Door verpakkingen steeds dunner te maken, wordt minder materiaal gebruikt terwijl de functionaliteit behouden blijft.
Deze aanpak sluit direct aan bij de doelstellingen van de PPWR, waarin verpakkingsminimalisatie een belangrijke rol speelt. De nieuwe regelgeving vraagt producenten om verpakkingen verder te optimaliseren en oververpakking te voorkomen.
“De duurzaamste verpakking is vaak niet de verpakking die vervangen wordt door een ander materiaal, maar de verpakking die exact doet wat nodig is met zo min mogelijk grondstoffen.”
Innovatie onder invloed van PPWR
De komst van nieuwe regelgeving zorgt ook voor technologische uitdagingen. Zo werkt KIVO actief aan alternatieven voor additieven die onder toekomstige regelgeving onder druk komen te staan.
Een voorbeeld hiervan zijn PFAS-houdende processing aids die in het verleden werden gebruikt om productieprocessen te optimaliseren.
“De regelgeving dwingt ons om nieuwe oplossingen te ontwikkelen. Dat vraagt tijd en onderzoek, maar uiteindelijk leidt het tot betere en toekomstbestendige verpakkingen.”
Volgens Alex is dat precies waar innovatie binnen de verpakkingsindustrie om draait: voortdurend zoeken naar de juiste balans tussen functionaliteit, voedselveiligheid, recyclebaarheid en milieu-impact.
Een genuanceerde blik op plastic
De belangrijkste conclusie die Alex uit Plastic Detox haalt, is dat het gesprek over plastic gebaat is bij nuance. Tegelijkertijd vindt KIVO het belangrijk dat deze documentaire is gemaakt. De film draagt bij aan bewustwording en zet een maatschappelijk relevant onderwerp op de agenda. Daarom raden we iedereen aan om de documentaire te bekijken.
Als producent van flexibele verpakkingen zijn wij ons zeer bewust van onze rol in dit publieke debat. Juist daarom willen we helder uitleggen welke keuzes we maken, welke stoffen we niet gebruiken en hoe Europese wetgeving, voedselveiligheid en materiaalontwikkeling in de praktijk samenkomen.
Ja, er zijn stoffen waarvan de effecten op de gezondheid bekend zijn. Ja, er zijn uitdagingen rondom microplastics en circulariteit. Maar tegelijkertijd bestaat er in Europa uitgebreide wetgeving, voortdurende innovatie en een groeiende focus op veilige en recyclebare verpakkingen.
Voor KIVO betekent dit blijven investeren in materiaalreductie, veilige grondstoffen, recyclebare verpakkingen en circulaire oplossingen die aansluiten bij de eisen van vandaag én morgen.
“Plastic is geen doel op zich. Het is een materiaal. Onze taak is om ervoor te zorgen dat het op een veilige, efficiënte en toekomstbestendige manier wordt toegepast.”
Dat is precies de uitdaging waar de verpakkingsindustrie de komende jaren voor staat. En waar innovatie, regelgeving en wetenschap steeds dichter bij elkaar komen.
